Yöntem, Veri ve Güvenlik; Akan Endüstri ve Otomasyon’un Endüstriyel Yapay Zekâ ve Yazılım hizmetlerinde bir çalışmanın nasıl yürütüldüğünü ve müşteri verisinin nasıl işlendiğini ve korunduğunu açıklar. Çalışma dört adımda ilerler: Değerlendirme, Pilot, Devreye Alma ve Destek. Kapsam, tipik süre ve teslim edilecekler baştan yazılır. Yazılım, kurum içi (on-premises) kurulum olarak tesisinizde çalışır ve tesis sistemlerine salt okunur bağlantıyla erişir. Sonuçlar öneri niteliğindedir; inceleyen ve kararı veren mühendislerdir.
Bir çalışma nasıl ilerler?
Her adımın kapsamı ve teslim edilecekleri bellidir. Her adımın sonunda devam edip etmeyeceğinize siz karar verirsiniz.
| Adım | Ne yapılır? | Ne teslim alırsınız? |
|---|---|---|
| Değerlendirme | Ölçüm verinizden veya dokümanlarınızdan alınan bir örnek üzerinde, kapsamı sabit ve ücretli ön değerlendirme | Bulgu raporu; incelenen kaynakların listesi; bulgular gerektiriyorsa kapsamı, tipik süreyi ve kabul kriterleri taslağını içeren pilot uygulama teklifi |
| Pilot | Sınırlı bir kapsamda çalışan sistem: örneğin bir ünite, bir izleme noktası veya bir doküman grubu | Tesisinizde pilot kurulum; kararlaştırılan kabul kriterlerine göre ölçülen sonuçları içeren kabul raporu; devreye alma önerisi |
| Devreye Alma | Sistemin kararlaştırılan kapsama genişletilmesi, veri kaynaklarına salt okunur bağlantıların kurulması, kullanıcı yetkilerinin tanımlanması | Kurulu sistem; yapılandırma ve mimari dokümantasyonu; kullanıcı ve yönetici kılavuzları; devir teslim |
| Destek | Kurulu yazılımın bakımı; kapsam ve yanıt süreleri sözleşmede belirlenir | Düzeltmeler ve güncellemeler |
Kabul kriterleri nasıl belirlenir?
Kabul kriterleri, pilot uygulama başlamadan önce yazılı olarak kararlaştırılır. Kriterler hazır bir demo veri seti üzerinde değil, kendi veriniz veya dokümanlarınız üzerinde ölçülür. Her kriter veriyi, görevi ve doğrulama yöntemini tanımlar. Örnekler:
- Sistem, mühendislerinizin bir analizörün geçmiş verisinde daha önce saptadığı kayma (drift) dönemlerini işaretler.
- Birlikte belirlenen soru listesine verilen yanıtlar, teknik şartnamenin doğru maddesini kaynak olarak gösterir.
Pilot uygulama, her kriteri ve ölçülen sonucu listeleyen bir kabul raporuyla biter. Bir kriter karşılanmadıysa rapor bunu açıkça belirtir.
Verileriniz nerede tutulur?
Varsayılan olarak veri tesisinizde kalır. Bir dil modeli gerektiğinde, ağırlıkları açık (open-weight) bir model kendi ağınızın içinde çalıştırılır.
| Konu | Nasıl ele alınır? |
|---|---|
| Konum | Size ait veya sizin yönetiminizdeki sunucular |
| Bağlantılar | Proses tarihçisine (historian), veri toplama sistemine veya doküman arşivine salt okunur bağlantı |
| Erişim | Kullanıcı ve servis hesapları, BT ekibinizle kararlaştırılan en az yetki ilkesiyle tanımlanır |
| Denetim kaydı (audit log) | Kullanıcı sorguları ve sistem işlemleri, ekibinizin inceleyebileceği bir kayıtta tutulur |
| Genel kullanıma açık yapay zekâ servisleri | Müşteri verisi bu servislere gönderilmez |
| Modeller | Müşteri verisi üçüncü taraflar için model eğitiminde kullanılmaz |
| Tesis dışında analiz | Dışa aktarılan veri tesis dışında incelenecekse bu durum önceden yazılı olarak kararlaştırılır |
| Kişisel veri | Dokümanlarda kişisel veri bulunuyorsa veri işleme sözleşmesi imzalanır |
Kararı kim verir?
Kararı mühendisler verir. Yazılımın çıktıları öneri niteliğindedir. Yazılım; verinin geçerliliğini (validity), eğilimleri ve dokümanlardaki bulguları raporlar. Her yanıt kaynağını gösterir; mühendis yanıtı kaynağından doğrulayabilir. Kontrol sistemine hiçbir şey yazılmaz, hiçbir ayar değeri değiştirilmez.
Bu hizmetler neleri kapsamaz?
- Kapalı çevrim kontrol yok. Yazılım PLC veya DCS’e yazmaz.
- Alarm veya koruma işlevi yok. Erken uyarı; verinin geçerliliğine ve işletmecinin belirlediği sınır değerlere yaklaşan eğilimlere ilişkin bilgilendirmedir.
- Akredite laboratuvar testi yok. Sonuçlar, akredite laboratuvar testlerinin yerini tutmaz.
- Mevzuat kapsamında kabul taahhüdü yok. Türkiye’de işletmeciler analizörlerini sürekli emisyon ölçüm sistemleri (SEÖS) ve sürekli atıksu izleme sistemleri (SAİS) kapsamında işletir; raporlama sorumluluğu işletmecide kalır. Yazılım, yetkili kuruma raporlanan veriyi filtrelemez, değiştirmez veya geciktirmez.
Çalışma bittiğinde ne olur?
Devreye alma, dokümantasyon ve ekibinize devir teslimle biter. Raporlar, yapılandırma ve kılavuzlar sizde kalır. Desteğin kapsamı ve yanıt süreleri sözleşmede belirlenir.
Bu sayfa kimler için?
- Tesis ve işletme yöneticileri: Ne satın aldıklarını ve ne teslim alacaklarını bilmek isterler.
- BT ve OT güvenlik yöneticileri: Tesis sistemlerine yapılacak her bağlantıyı onaylamak durumundadırlar.
- Enstrüman, analizör ve çevre mühendisleri: Sonuçları kontrol eder ve bunlara göre karar verirler.
Bu hizmetler; analizör, enstrümantasyon ve skid sistemlerinin şartnamesini hazırlayan, bunları tedarik eden ve devreye alan şirket tarafından verilir. Akan, kendi tedarik etmediği ekipman dahil her marka analizör ve sistemle çalışır. Ön değerlendirme için Akan ile iletişime geçin.
